Ekspertiz Raporu Nedir, Uzaktan Nasıl Yaptırılır? Gurbetçiler İçin Rehber

Kısa yanıt: Ekspertiz raporu, SPK lisanslı bir değerleme kuruluşunun bir konutun hukuki ve fiziki durumunu inceleyip değerini takdir ettiği rapordur. Kredili alımda bankanın anlaşmalı kuruluşu hazırlar; kredisiz alımda isteğe bağlıdır. Yurt dışındayken başvuru uzaktan yapılabilir, yerinde inceleme için eksper daireye gider ve rapor size elektronik olarak ulaşır.

Daireyi görmeden karar veren biri için bağımsız bir gözün hazırladığı rapor değerlidir: tapu kaydı ile imar durumunun uyumunu, ruhsat ve iskân bilgisini, alanları ve dairenin genel durumunu tek belgede görürsünüz. Bu rehber raporun ne olduğunu, ne olmadığını ve uzaktan nasıl yaptırılacağını anlatır; ücret tutarı vermez. Sürecin tamamı için yurt dışından Türkiye'de ev almak: gurbetçi rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Ekspertiz raporunu kim hazırlar?

Gayrimenkul değerleme, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından lisanslanan değerleme kuruluşları ve lisanslı değerleme uzmanları tarafından yapılır. Kredili alımda banka, kendi çalıştığı değerleme kuruluşunu görevlendirir; alıcı kuruluşu seçmez. Kredisiz alımda ise isterseniz lisanslı bir kuruluşla doğrudan çalışabilirsiniz. Kuruluşun lisanslı olduğunu SPK'nın kamuya açık listelerinden kontrol edebilirsiniz.

Raporda neler yer alır?

Rapor formatı kuruluşa göre farklılık gösterse de bu başlıklar raporların çoğunda bulunur.

Alanların nasıl okunacağı, özellikle brüt ile net arasındaki fark, brüt ve net metrekare farkı rehberinin konusu. Tapu, şerh ve iskân bilgisini raporla karşılaştırmak için e-Devlet ile tapu, şerh ve iskân doğrulama rehberine bakabilirsiniz.

Rapor değeri satış fiyatını belirler mi?

Hayır. Rapordaki değer, değerleme uzmanının belirli bir tarihte, belirli yöntemlerle takdir ettiği değerdir; satış fiyatı ise alıcı ile satıcı arasındaki anlaşmayla belirlenir. Kredili alımda banka kredi tutarını genellikle bu değere göre hesaplar; bu yüzden rapor değeri kredi planınızı etkiler, ama satış fiyatını bağlamaz. Rapordaki değeri bir pazarlık aracı ya da ileriye dönük bir fiyat tahmini gibi okumak doğru değildir; rapor bir tespit belgesidir.

Uzaktan nasıl yaptırılır?

• Kredili alımda: başvuruyu bankaya yaparsınız; banka değerleme kuruluşunu görevlendirir ve randevu için satıcıyla ya da vekilinizle iletişime geçer.
• Kredisiz alımda: lisanslı bir kuruluşla e-posta ve telefonla görüşür, gerekli bilgileri (ada, parsel, bağımsız bölüm, adres) gönderirsiniz.
• Yerinde inceleme için eksperin daireye girebilmesi gerekir; satıcıdan ya da vekilinizden randevuya katılmasını isteyin.
• Rapor size elektronik olarak ulaşır; sorularınızı kuruluşa yazılı iletebilirsiniz.

Ücret ve süre kuruluşa, konutun niteliğine ve döneme göre değişir; teklifi yazılı alın. Kredili alımda ekspertiz ücretinin kime ait olduğunu bankadan öğrenin; kredi başvurusunun diğer adımlarını ve bankaya sorulacak soruları yurt dışı geliriyle konut kredisi rehberinde topladık.

Kredisiz alımda ekspertiz gerekli mi?

Karar verirken şu soruyu sorabilirsiniz: satın alacağım dairenin belgelerini ve yerindeki durumunu benim adıma kim kontrol edecek? Türkiye'de güvendiğiniz, belgeleri okuyabilen bir yakınınız ya da avukatınız varsa bu ihtiyaç küçülür; yoksa bağımsız bir rapor boşluğu doldurabilir. Raporun maliyetini ve süresini, alım takviminize etkisiyle birlikte değerlendirin.

Zorunlu değildir; karar sizindir. Uzaktan alan biri için bağımsız bir raporun faydası, belgeler ile yerindeki durumun uyumunu sizin yerinize birinin kontrol etmesidir. Hazır teslim bir sıfır dairede ruhsat, iskân ve tapu belgeleri satıcıdan istenebilir ve ilgili kurumdan teyit edilebilir; rapor bu kontrolleri tamamlayan bir kaynaktır. Belge kontrolünün genel listesi için hazır teslim daire alırken kontrol listesi ve dolandırılmamak için 12 kontrol rehberlerine bakabilirsiniz.

Ekspertiz ile teknik inceleme arasındaki fark nedir?

Ekspertiz raporu bir değerleme belgesidir; binanın taşıyıcı sistemini, tesisatını ya da işçiliğini ayrıntılı olarak test etmez. Eksper yerinde gözlem yapar, belgeleri inceler ve değer takdir eder. Yapının teknik durumu hakkında daha ayrıntılı bir görüş istiyorsanız bir inşaat mühendisine ya da mimara ayrı bir inceleme yaptırmanız gerekir. Yapı denetim kuruluşu ise inşaat sürecinde projenin uygulanmasını denetleyen kuruluştur; onun raporları ekspertizden farklı bir amaca hizmet eder. Üç belgeyi birbirinin yerine koymak yerine, her birinin neyi gösterdiğini bilerek birlikte okumak en doğrusudur.

Uzaktan alan biri için pratik bir sıra şöyledir: önce tapu, ruhsat ve iskân belgelerini satıcıdan alıp teyit edin; ardından gerekiyorsa ekspertiz yaptırın; teknik bir soru kalırsa mühendis incelemesiyle tamamlayın. Belgelerin deprem yönetmeliği açısından nasıl okunacağını ayrıca anlattık; teknik görüş yerine belge çerçevesi sunar.

Raporu okurken nelere dikkat edilir?

• Rapordaki ada, parsel ve bağımsız bölüm numarası sözleşmedekiyle aynı mı?
• Tapu niteliği ve şerhler güncel tapu kaydıyla örtüşüyor mu?
• Raporda projeye aykırılık ya da eksik belge tespiti var mı?
• Alan bilgileri sözleşmedeki brüt ve net alanla uyumlu mu?
• Rapor tarihi güncel mi; yerinde inceleme yapılmış mı?

Bir uyumsuzluk görürseniz satıcıdan yazılı açıklama isteyin ve gerekirse avukatınıza gösterin. Daireyi kiraya vermeyi düşünüyorsanız belge başlıklarının kiralama açısından sıralaması yatırımlık dairede tapu kontrolü rehberinde yer alıyor.

Beytturk'te bu adım nasıl işliyor?

Ekspertiz randevusu ve belge talepleri için satış ofisimizle iletişime geçebilirsiniz. Aşağıdaki maddeler sitemizde yayımlanan ve firmamızca onaylanan bilgilere dayanır; güncel durumu satış ofisimizden yazılı olarak teyit edin.

Gurbetçi rehberlerinde başka neler var?

• Mavi Kartlılar Türkiye'de ev alabilir mi?
• Yurt dışı geliriyle Türkiye'de konut kredisi: genel çerçeve
• Brüt ve net metrekare farkı nasıl anlaşılır?
• Yurt dışındayken DASK ve konut sigortası
• Yurt dışındayken elektrik, su ve doğalgaz abonelikleri
• Yurt dışındayken emlak vergisi bildirimi ve ödemesi
• Yurt dışında yaşayanlar için kira geliri beyanı
• Yurt dışındayken evi kiraya vermek ve uzaktan yönetim
• Yurt dışındayken daire teslimi: vekil ve video kontrol

Satın alma öncesindeki güven ve belge adımları için yurt dışından Türkiye'de ev almak: gurbetçi rehberi yazısındaki "Güvenli Alım Rehberleri" bölümüne bakabilirsiniz; tüm rehberler Gurbetçi Rehberi kategorisinde.